Kỳ thi đánh giá năng lực đang trở thành con đường xét tuyển đại học quan trọng bậc nhất phía Bắc, với hai cái tên dẫn đầu là HSA của Đại học Quốc gia Hà Nội và TSA của Đại học Bách khoa Hà Nội. Bài viết này giúp bạn phân biệt rõ cấu trúc đề, thang điểm, lịch thi 2026 và xây dựng lộ trình ôn luyện đúng cho từng kỳ thi đánh giá năng lực, để chọn được kỳ thi phù hợp nhất với năng lực và ngành mơ ước.
Muc luc
- HSA và TSA là gì, ai nên thi
- Cấu trúc đề thi HSA 2026
- Cấu trúc đề thi TSA 2026
- So sánh nhanh HSA và TSA
- Cách tính điểm và ví dụ minh họa
- Lịch thi, lệ phí và đăng ký 2026
- Lộ trình ôn luyện 4-6 tháng
- Những sai lầm thường gặp
- Ket luan
HSA và TSA là gì, ai nên thi
Kỳ thi đánh giá năng lực là bài thi chuẩn hóa do các trường đại học tổ chức nhằm đo lường năng lực tư duy và kiến thức nền tảng của thí sinh, độc lập với kỳ thi tốt nghiệp THPT. Điểm số này được dùng làm một phương thức xét tuyển riêng, giúp thí sinh tăng cơ hội trúng tuyển vào ngành và trường mong muốn.
- HSA (High School Assessment) do Trung tâm Khảo thí Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức. Đề bao quát rộng các môn từ Toán, Ngữ văn đến Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Tiếng Anh. HSA phù hợp với thí sinh học đều, nền tảng kiến thức vững nhiều môn, hướng tới khối ngành kinh tế, xã hội, y dược, sư phạm, ngoại ngữ.
- TSA (Thinking Skills Assessment - Đánh giá tư duy) do Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức. Đề nghiêng mạnh về tư duy logic, toán học và giải quyết vấn đề, ít kiểm tra học thuộc. TSA phù hợp với thí sinh mạnh về suy luận, hướng tới khối kỹ thuật, công nghệ, công nghệ thông tin, kinh tế - kỹ thuật. Năm 2026 có hơn 50 trường đại học sử dụng kết quả TSA để xét tuyển.
Điểm chung là cả hai đều thi hoàn toàn trên máy tính, cho thi nhiều đợt và lấy kết quả cao nhất, không trừ điểm câu trả lời sai. Thí sinh hoàn toàn có thể dự thi cả hai để mở rộng cánh cửa xét tuyển.
Cấu trúc đề thi HSA 2026
Từ năm 2026, bài thi HSA gồm 3 phần với tổng 150 câu hỏi, thời gian làm bài 195 phút, thang điểm tối đa 150. Kiến thức phân bổ khoảng 60% lớp 12, 30% lớp 11 và 10% lớp 10 theo chương trình giáo dục phổ thông hiện hành.
| Phần thi | Nội dung | Số câu | Thời gian | Điểm tối đa |
|---|---|---|---|---|
| Phần 1 | Tư duy định lượng (Toán học và xử lý số liệu) | 50 câu | 75 phút | 50 |
| Phần 2 | Tư duy định tính (Văn học - Ngôn ngữ) | 50 câu | 60 phút | 50 |
| Phần 3 | Tự chọn: Khoa học hoặc Tiếng Anh | 50 câu | 60 phút | 50 |
| Tổng | 150 câu | 195 phút | 150 | |
Một số đặc điểm cần nhớ:
- Phần 1 gồm 35 câu trắc nghiệm 4 lựa chọn và 15 câu điền đáp án - đòi hỏi tính toán nhanh và đọc hiểu số liệu, biểu đồ.
- Phần 2 gồm câu hỏi đơn và các chùm câu hỏi đi kèm một ngữ cảnh đọc hiểu, kiểm tra năng lực ngôn ngữ và tư duy logic văn bản.
- Phần 3: nếu chọn Khoa học, thí sinh được lựa chọn 3 trong 5 chủ đề Lý, Hóa, Sinh, Sử, Địa; nếu chọn Tiếng Anh thì làm bài đánh giá năng lực tiếng Anh.
- Trong mỗi phần, thí sinh chỉ được chỉnh sửa đáp án khi phần đó còn thời gian; chuyển sang phần sau là không quay lại được.
Cấu trúc đề thi TSA 2026
Bài thi TSA gồm 3 phần độc lập với tổng 100 câu hỏi, thời gian 150 phút, thang điểm tối đa 100. Đề không kiểm tra theo từng môn học riêng lẻ mà đánh giá ba nhóm năng lực tư duy.
| Phần thi | Nội dung | Số câu | Thời gian | Điểm tối đa |
|---|---|---|---|---|
| Phần 1 | Tư duy Toán học | 40 câu | 60 phút | 40 |
| Phần 2 | Tư duy Đọc hiểu | 20 câu | 30 phút | 20 |
| Phần 3 | Tư duy Khoa học / Giải quyết vấn đề | 40 câu | 60 phút | 40 |
| Tổng | 100 câu | 150 phút | 100 | |
Điểm khác biệt cốt lõi của TSA là tính chất "tư duy thuần": câu hỏi đặt trong bối cảnh mới, cung cấp đủ dữ kiện và yêu cầu thí sinh suy luận, xử lý thông tin, đọc biểu đồ - bảng số liệu, chứ không yêu cầu nhớ máy móc công thức hay sự kiện. Phần Tư duy Khoa học/Giải quyết vấn đề lấy ngữ liệu từ thực tiễn khoa học, kỹ thuật, đời sống, kiểm tra khả năng phân tích và ra quyết định.
So sánh nhanh HSA và TSA
| Tiêu chí | HSA (ĐHQG Hà Nội) | TSA (Bách khoa Hà Nội) |
|---|---|---|
| Số câu | 150 câu | 100 câu |
| Thời gian | 195 phút | 150 phút |
| Thang điểm | 150 | 100 |
| Tính chất đề | Bao quát nhiều môn, có học thuộc | Nghiêng tư duy logic, ít học thuộc |
| Phần tự chọn | Khoa học hoặc Tiếng Anh | Không có |
| Hình thức | Trên máy tính | Trên máy tính |
| Trừ điểm câu sai | Không | Không |
| Phù hợp khối ngành | Kinh tế, xã hội, y dược, sư phạm | Kỹ thuật, công nghệ, kinh tế - kỹ thuật |
Lời khuyên chọn kỳ thi: nếu bạn học đều và muốn giữ nhiều lựa chọn ngành, HSA là điểm tựa rộng. Nếu bạn mạnh suy luận, nhắm các trường kỹ thuật - công nghệ và muốn một bài thi ngắn hơn, TSA là lựa chọn sắc nét. Trường hợp còn phân vân, hãy làm một đề thi thử của mỗi bên rồi quyết định dựa trên kết quả thực tế.
Cách tính điểm và ví dụ minh họa
Cả hai kỳ thi đều do phần mềm tự động chấm dựa trên số câu trả lời đúng và không trừ điểm câu sai. Điều này dẫn tới nguyên tắc chiến thuật quan trọng nhất: không bao giờ bỏ trống câu hỏi nào.
Ví dụ với HSA: giả sử mỗi câu đúng được tính tương đương 1 điểm trên thang 150. Một thí sinh làm đúng 40/50 câu Phần 1, 38/50 câu Phần 2 và 42/50 câu Phần 3 sẽ đạt khoảng 40 + 38 + 42 = 120 điểm. (Lưu ý: trên thực tế đề có thể áp dụng định cỡ độ khó theo lý thuyết khảo thí hiện đại, nên điểm hiển thị là điểm chính thức ngay sau khi kết thúc bài thi.)
Ví dụ với TSA: trên thang 100, phần Toán tối đa 40, Đọc hiểu tối đa 20, Khoa học/GQVĐ tối đa 40. Thí sinh đạt 32 điểm Toán, 15 điểm Đọc hiểu, 30 điểm Khoa học sẽ có tổng 32 + 15 + 30 = 77 điểm.
Bài học chiến thuật từ cơ chế chấm:
- Khi còn 2-3 phút cuối mỗi phần, hãy chọn đáp án cho tất cả câu chưa làm - một câu đoán đúng vẫn cộng điểm, đoán sai không mất gì.
- Ưu tiên làm câu dễ trước để "gom" chắc điểm, đánh dấu câu khó quay lại sau.
- Phân bổ thời gian theo trọng số điểm: phần nào nhiều điểm hơn thì dành nhiều thời gian hơn.
Lịch thi, lệ phí và đăng ký 2026
Năm 2026, cả hai kỳ thi đều tổ chức nhiều đợt để thí sinh có nhiều cơ hội. Các mốc dưới đây là kế hoạch do hai trường công bố; bạn cần theo dõi cổng đăng ký chính thức để chốt ca thi.
| Kỳ thi | Số đợt 2026 | Thời gian thi | Lệ phí/lượt | Cổng đăng ký |
|---|---|---|---|---|
| HSA | 6 đợt | 07/3 - 24/5/2026 | 600.000đ | khaothi.vnu.edu.vn / hsa.edu.vn |
| TSA | 3 đợt | Đợt 1: 24-25/01; Đợt 2: 14-15/03; Đợt 3: 16-17/05/2026 | 500.000đ | tsa.hust.edu.vn |
Lưu ý khi đăng ký:
- HSA yêu cầu lập tài khoản trước, sau đó chọn ca thi và nộp lệ phí trực tuyến trong vòng 96 giờ, quá hạn ca thi sẽ tự hủy. Mỗi đợt có giới hạn chỗ nên nên đăng ký sớm.
- TSA mở đăng ký theo từng đợt (thường trước ngày thi khoảng 6-7 tuần). Kỳ thi tổ chức tại nhiều tỉnh thành phía Bắc và miền Trung như Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên, Nghệ An, Thanh Hóa, Đà Nẵng.
- Giấy chứng nhận kết quả thường có giá trị dùng để xét tuyển; thời hạn cụ thể và cách quy đổi điểm do từng trường công bố trong đề án tuyển sinh, hãy đối chiếu kỹ với trường mục tiêu.
Lộ trình ôn luyện 4-6 tháng
Một lộ trình hiệu quả nên chia thành ba giai đoạn rõ ràng, áp dụng được cho cả HSA và TSA.
- Giai đoạn 1 - Củng cố nền tảng (6-12 tuần): hệ thống lại kiến thức lõi các môn theo chương trình lớp 10-12. Với HSA cần học đều Toán, Ngữ văn và các môn Khoa học; với TSA tập trung tư duy Toán và rèn kỹ năng đọc hiểu, phân tích dữ liệu. Mục tiêu là lấp lỗ hổng, không bỏ trống mảng kiến thức nào.
- Giai đoạn 2 - Luyện theo dạng câu hỏi (4-6 tuần): phân loại các dạng bài đặc trưng (xử lý số liệu, suy luận logic, đọc hiểu chùm câu hỏi, giải quyết vấn đề khoa học) và luyện từng nhóm đến khi thành thạo. Ghi lại lỗi sai vào sổ tay để tránh lặp lại.
- Giai đoạn 3 - Luyện đề bấm giờ (4-6 tuần): làm trọn đề thi thử trong điều kiện sát thật, bấm giờ đúng từng phần, làm trên máy tính để quen giao diện. Sau mỗi đề, phân tích phổ điểm của bản thân theo từng phần để biết nên dồn sức vào đâu.
Mẹo tăng điểm trong giai đoạn nước rút:
- Mỗi tuần làm tối thiểu 1-2 đề full bấm giờ để rèn thể lực và sự tập trung suốt 150-195 phút.
- Rèn tốc độ tính nhẩm và đọc lướt số liệu - đây là yếu tố quyết định ở phần định lượng.
- Ngủ đủ và giữ nhịp sinh học trùng với giờ thi để đầu óc minh mẫn nhất vào đúng buổi thi.
Những sai lầm thường gặp
- Bỏ trống câu khó: vì không bị trừ điểm, bỏ trống là lãng phí cơ hội. Luôn đoán đáp án cho mọi câu chưa làm.
- Dồn tất cả vào một đợt thi: không thi thử đợt sớm khiến bạn mất cơ hội điều chỉnh chiến thuật. Hãy thi một đợt đầu để "đo" mình rồi thi lại để cải thiện.
- Học tủ, học lệch: đề đánh giá năng lực bao quát rộng, học lệch một vài chủ đề dễ mất điểm ở phần khác.
- Không luyện trên máy tính: thi thật hoàn toàn trên máy; nếu chỉ luyện trên giấy, bạn sẽ mất thời gian làm quen giao diện ngay trong phòng thi.
- Quên đọc đề án tuyển sinh: mỗi trường có ngưỡng điểm và cách quy đổi khác nhau. Đặt mục tiêu điểm dựa trên đề án của trường mơ ước, không đặt chung chung.
- Sai phân bổ thời gian: sa đà vào một câu khó làm hụt thời gian cho cả phần. Hãy đặt giới hạn thời gian cho mỗi câu và dứt khoát chuyển tiếp.
Ket luan
HSA và TSA là hai kỳ thi đánh giá năng lực mạnh nhất khu vực phía Bắc, mỗi kỳ thi có triết lý và đối tượng phù hợp riêng: HSA bao quát rộng, TSA chuyên sâu tư duy. Hiểu đúng cấu trúc đề, nắm chắc cách tính điểm "chỉ cộng câu đúng", chọn đúng đợt thi và đi theo lộ trình ôn ba giai đoạn sẽ giúp bạn tối ưu điểm số. Hãy bắt đầu bằng một đề thi thử của cả hai kỳ thi, chọn hướng phù hợp, và luyện tập đều đặn - sự chuẩn bị bài bản chính là lợi thế lớn nhất trong mùa tuyển sinh 2026.